Türk Toraks Derneği, 4 Aralık Dünya Madenciler Gününe ilişkin çeşitli kurumlarla birlikte “Her Yönüyle Pnömokonyoz” sempozyumu düzenledi. Sempozyumda hem meslek hastalıklarının boyutu hem de madenlerdeki denetim eksiklikleri konuşuldu. Sempozyumda söz alan 60 yaşın üzerindeki bir madencinin anlattıkları ise özel sektördeki ağır çalışma koşullarını çarpıcı biçimde ortaya koydu.

“İş güvenliği açısından ciddi eksikler var”

Ekonomik nedenlerle emekli olmasına rağmen özel sektörde madenlerde çalışmaya devam eden işçi, yeraltındaki durumu şöyle anlattı: “Yeraltı koşulları resmi dökümanlarda yazdığı gibi değil. İş güvenliği açısından ciddi eksikler var. En az 150 yıllık makinelerle çalışıyoruz. Denetim yok denecek kadar az. Grizu uyarıcı cihazların bile çalışıp çalışmadığını bilmiyoruz.”

TTK'de çalışan bir diğer madenci ise pnömokonyoz tanısı aldığını, tanı konulunca yeraltından yer üstüne çıkarıldığını söyledi; ancak maske kullanımının yaygın olmadığını, eğitimlerin yetersiz kaldığını vurguladı.

“Pnömokonyoz önlenebilir bir hastalık”

Türk Toraks Derneği Meslek Hastalıkları Çalışma Grubu üyesi Prof. Dr. Peri Arbak, pnömokonyozun “kömür tozu, silika ve asbest gibi inorganik tozların solunması sonucu akciğer dokusunda kalıcı hasar yaratan ilerleyici bir hastalık” olduğunu hatırlattı. Hastalığın tamamen önlenebilir olmasına rağmen Türkiye'de hâlâ ciddi bir halk sağlığı sorunu olduğunu belirtti.

“Pnömokonyoz vakaları hızla artıyor”

SGK istatistiklerinde yer alan sayılara dikkat çeken Arbak, “2024 yılında bildirilen 888 meslek hastalığının 114’ü pnömokonyoz. Ancak bu sadece buzdağının görünen yüzü. Az tanı ve az bildirim nedeniyle gerçek tablo çok daha ağır” dedi. Arbak, kömür madenciliği dışındaki yapay taş, mermer işleme, seramik, kumlama, dökümhane ve diş protez laboratuvarları gibi sektörlerde de pnömokonyoz vakalarının hızla arttığını vurguladı.

Türk Toraks Derneği Merkez Yönetim Kurulu Başkanı Prof. Dr. Çağlar Çuhadaroğlu, koruyucu uygulamaların güçlendirilmesi gerektiğini belirterek şunları söyledi: “Türkiye'de halen kullanılan toz sınırları güncel bilimsel verilerin gerisinde. Mekanize madenciliğe geçiş teşvik edilmeli, klasik ocaklar kademeli olarak dönüştürülmeli. Yapay taş işçilerinde görülen agresif seyirli yeni nesil silikozis için ülke çapında özel bir erken tanı ve tarama programı şart.”

“Meslek hastalığı tanısı alan işçi işsiz kalıyor”

Sosyal oturumda konuşan Prof. Dr. Zeki Kılıçaslan ise meslek hastalığı geçiren işçilerin yaşadığı mağduriyete dikkat çekti: “Meslek hastalığı tanısı alan çalışanlar işsiz kalıyor. Rehabilitasyon fiziksel, ekonomik ve mesleki boyutlarıyla zorunlu hale getirilmeli. Bu işçiler sosyal güvenlik kapsamında devlet güvencesi altına alınmalı.”

“Madencinin sağlığını korumak toplumsal sorumluluktur”

Sempozyumun bilimsel oturumlarında pnömokonyozun radyolojik tanısı, işçilerin solunum kapasitesindeki düşüş, kömür madencilerinde akciğer kanseri sıklığı ve tedavi olanakları masaya yatırıldı. Çuhadaroğlu, Türk Toraks Derneği'nin Zonguldak ve Soma'daki toplantılarını sürdürdüğünü belirterek şöyle konuştu: “Yer altında çalışan işçilerin sağlığını korumak bir tercih değil, toplumsal sorumluluk. Toza maruz kalan her işçinin yaşamı ve sağlığı için mücadeleyi sürdüreceğiz.”