ABD’nin İran ile süregelen gerilimi sona erdirmek amacıyla kapsamlı bir diplomatik plan üzerinde çalıştığı iddia edildi. New York Times (NYT) gazetesinin iki üst düzey yetkiliye dayandırdığı habere göre, Washington yönetimi tarafından hazırlanan 15 maddelik teklif, arabuluculuk rolü üstlenen Pakistan üzerinden Tahran’a iletildi.

İddiaya göre planın ilk adımı, tarafların ana başlıkları müzakere edebilmesi için bir aylık geçici ateşkes ilan edilmesi. Sürecin, ABD Başkanı Donald Trump’ın özel temsilcisi Steve Witkoff ve Jared Kushner tarafından yürütüldüğü de öne sürülüyor.

ABD basınında yer alan bilgilere göre teklif, İran’ın nükleer faaliyetlerinin tamamen sınırlandırılması karşılığında ekonomik yaptırımların kaldırılmasını ve bölgesel gerilimin düşürülmesini hedefliyor.

Öte yandan ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth’in “Müzakerelerde ABD ordusu da var, bombalarla müzakere yapıyoruz” sözleri, sürecin askeri baskı eşliğinde yürütüldüğü yorumlarına neden oldu.

15 MADDELİK ANLAŞMA TASLAĞI

İddialara göre ABD’nin İran’a sunduğu taslak anlaşmada şu maddeler yer alıyor:

• Yaptırımların yeniden devreye alınması tehdidinin otomatik olarak kaldırılması
• İran’ın mevcut nükleer kapasitesinin tamamen ortadan kaldırılması
• İran’ın nükleer silah arayışında olmayacağına dair taahhüt vermesi
• İran topraklarında uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin yasaklanması
• Zenginleştirilmiş uranyumun Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’na teslim edilmesi
• Natanz, İsfahan ve Fordow’daki nükleer tesislerin devre dışı bırakılması ve imha edilmesi
• Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’na tüm bilgilere tam erişim izni verilmesi
• İran’ın vekil güçler stratejisinden vazgeçmesi
• Bölgedeki milis gruplara finansman ve silah desteğinin kesilmesi
• Hürmüz Boğazı’nın açık tutulması ve deniz trafiğinin kesintisiz sağlanması
• Balistik füze programına ilişkin kararın ertelenmesi
• Balistik füzelerin yalnızca savunma amaçlı kullanılması
• İran’a yönelik tüm yaptırımların kaldırılması
• Buşehr’de sivil nükleer programın geliştirilmesine destek verilmesi
• Yaptırımların yeniden uygulanması tehdidinin otomatik olarak iptal edilmesi

HÜRMÜZ BOĞAZI VURGUSU

Planın en kritik başlıklarını, İran’ın nükleer faaliyetlerinin tamamen durdurulması ve elindeki zenginleştirilmiş uranyumu uluslararası denetime açması oluşturuyor. Buna karşılık ABD’nin, şartların yerine getirilmesi halinde tüm yaptırımları kaldırmayı taahhüt ettiği belirtiliyor.

Ayrıca Hürmüz Boğazı’nda gemi trafiğinin kesintisiz sürmesi de anlaşmanın kilit maddeleri arasında yer alıyor.