Emek Partisi İstanbul Milletvekili İskender Bayhan, Bursa’da faaliyet gösteren İnova Otomotiv’de sendikalaşan işçilere yönelik işten çıkarmaları Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemine taşıdı. Bayhan, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan’ın yanıtlaması istemiyle yazılı soru önergesi verdi. Önergede, Türk Metal Sendikası’na üye olan işçilere yönelik baskılar ve işten çıkarmalara dikkat çekildi.

Türk Metal Sendikası’nın yetki başvurusunun ardından İnova'da ilk etapta 16, devamında ise 170 işçi olmak üzere yaklaşık 200 işçi işten çıkarıldı. 

İskender Bayhan, işçilerin sabah vardiyasında kapıda oluşturulan listelerle ayrıştırılarak işe alınmadığını aktarırken, işverenin sendikalaşmaya karşı “ceza öderim ama sendikayı sokmam” dediği iddialarını da gündeme getirdi. Bu durumun anayasal sendikal hakların açık ihlali anlamına geldiğini vurguladı. Önergede ayrıca, işyerinde kadın işçilerin tuvalet kullanımının denetlenmesi, baskı ve ayrımcılık iddiaları, iş sağlığı ve güvenliği eksiklikleri ile düşük ücret ve kötü çalışma koşulları da yer aldı.

İnova'nın, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği tarafından açıklanan Türkiye 100 listesinde 2021–2023 döneminde yüzde 620 büyüme oranıyla Türkiye’nin en hızlı büyüyen şirketleri arasında yer aldığına dikkat çeken İskender Bayhan, "Şirketin son yıllarda üretim kapasitesini artırmasının yanı sıra güneş enerjisi santrali yatırımı gibi alanlara yönelmesi de, kamu teşvikleri ve destek mekanizmalarından yararlanarak büyüdüğünü göstermektedir. Tüm bu tablo, bir yandan yüksek üretim kapasitesi, ihracat hacmi ve “Sürekli İnovasyon” söylemiyle büyüyen ve kamu teşvikleriyle desteklenen bir şirketin, diğer yandan bu büyümeyi işçilerin haklarını, sağlığını ve onurunu yok sayan bir emek rejimi üzerinden gerçekleştirdiğini göstermektedir." dedi.

Bayhan, Bakanlığa yönelttiği sorularda işten çıkarmaların sendikal nedenle yapılıp yapılmadığının araştırılıp araştırılmadığını, işveren hakkında soruşturma başlatılıp başlatılmayacağını ve denetim mekanizmalarının neden işletilmediğini sordu. Kamu teşvikleriyle büyüyen şirketlerde işçi haklarının ihlal edilmesine dikkat çeken Bayhan, mevcut yaptırımların caydırıcı olmadığını belirterek, sendikal hakların korunmasına yönelik somut adımların atılıp atılmayacağını da gündeme getirdi. 

Yanıt bekleyen sorular

İskender Bayhan, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan’ın yanıtlaması istemiyle şu soruları yöneltti:

1. İnova Otomotiv’de sendikal yetki başvurusunun hemen ardından gerçekleşen ve toplamda 186 işçiyi kapsayan işten çıkarmalar Bakanlığınız tarafından incelenmiş midir? Bu işten çıkarmaların sendikal örgütlenme ile doğrudan bağlantılı olup olmadığına dair bir tespit yapılmış mıdır?

2. İnova Otomotiv patronu Zülker Adem’in sendikal örgütlenmeye karşı açık bir meydan okuma niteliği taşıyan “500 milyon TL bütçe ayırdım, her türlü cezayı öderim ama sendikayı buraya sokmam” şeklindeki ifadeleriyle Anayasa’nın 51. maddesi başta olmak üzere anayasal ve uluslararası düzenlemeleri yok sayarak suç işlemesi karşısında Bakanlığınız bir soruşturma başlatacak mıdır? Bu açık suç karşısında, kâr rekorları kıran İnova Otomotiv’e caydırıcı olmayan idari para cezası kesmekle yetinecek misiniz?

3. İşçilerin sabah vardiyasında kapıda oluşturulan listeler üzerinden seçilerek işyerine alınmaması uygulaması Bakanlığınızca hukuka uygun görülmekte midir? Bu uygulama açık bir sendikal ayrımcılık ve iş güvencesi ihlali değil midir?

4. Anayasa’nın 51. maddesiyle güvence altına alınmış sendikal hakların bu denli açık biçimde ihlal edilmesine rağmen, denetim ve yaptırım mekanizmalarının işletilmemesi Bakanlığınızın sorumluluğunda değil midir?

5. Sendikal hak ihlalleri karşısında uygulanan idari para cezalarının, büyük ölçekli ve yüksek kârlılığa sahip işletmeler açısından caydırıcı olmaktan çıktığı görülmekteyken, Bakanlığınız bu yaptırımların artırılması veya yeniden düzenlenmesi yönünde bir çalışma yürütmekte midir?

6. Güneş enerjisi santrali yatırımı da dahil olmak üzere kamu destekleriyle kapasitesini artıran sermayedarların, aynı zamanda işçilerin en temel haklarını ihlal etmesi karşısında Bakanlığınızın denetim yükümlülüğü nasıl yerine getirilmektedir?

7. Kadın işçilerin tuvalet kullanımının dahi denetim altına alınması ve sendikal görüşlerinin sorgulanması gibi uygulamalar Bakanlığınızın bilgisi dahilinde midir? Bu durum açık bir hak ihlali değil midir?

8. İşyerinin taşınma sürecinde işçilerin inşaat halindeki alanlarda, işçi sağlığı ve güvenliği önlemleri alınmadan çalıştırıldığı ve bu süreçte iş kazalarının yaşandığına dair bulgular hakkında Bakanlığınız herhangi bir inceleme başlatmış mıdır?

9. İş kazası geçiren işçilere gerekli ilginin gösterilmemesi ve üretimin işçi sağlığı pahasına sürdürülmesi karşısında Bakanlığınızın sorumluluğu nedir?

10. İşçilerin soğuk ortamda, ısıtma altyapısı olmaksızın çalıştırılması, ücret ve yemek kartı ödemelerinde aksaklıklar yaşanması ve temel ihtiyaçların sınırlandırılması gibi uygulamalar hakkında Bakanlığınıza ulaşan şikâyetler bulunmakta mıdır? Bu şikâyetlere ilişkin hangi işlemler yapılmıştır?

11. İşçilerin “vasıfsızsınız” gibi aşağılayıcı ifadelerle hedef alınması ve çalışma ortamında sistematik bir baskı kurulması, Bakanlığınız açısından bir denetim konusu değil midir?

12. Tüm bu uygulamalar birlikte değerlendirildiğinde, Türkiye’de teşvik politikalarıyla büyüyen işletmelerde işçi haklarının sistematik biçimde ihlal edilmesinin önüne geçilmesi için Bakanlığınızın somut bir politika ve denetim planı bulunmakta mıdır?

13. Türkiye’de sendikal örgütlenmenin fiilen engellendiği, grev hakkının çeşitli yollarla sınırlandırıldığı ve iş güvencesinin giderek zayıflatıldığı bu tablo karşısında, Emek Partisi tarafından on binlerce işçi ve emekçinin imzasıyla kamuoyuna sunulan “barajsız sendika, yasaksız grev ve güvenceli iş” taleplerini içeren kanun teklifinin hayata geçirilmesine yönelik Bakanlığınızın herhangi bir çalışması bulunmakta mıdır? Yoksa mevcut denetimsizlik, cezasızlık ve teşvik politikalarıyla sermayedarların sendikal hak ve özgürlükleri ihlal eden uygulamalarını fiilen teşvik etmeye devam mı edeceksiniz?

14. İnova Otomotiv'in sahibi Zülker Adem hakkında dezenformasyon yapmak ve işçiler arasında kin ve düşmanlığı kışkırtmak nedeniyle savcılığa suç duyurusunda bulunmayı ve tutuklanmasını sağlamayı düşünüyor musunuz?