Türkiye ekonomisinde sıkı para politikası ve yüksek faiz dönemi yalnızca finans piyasalarını değil, market raflarını da yeniden şekillendiriyor. Tüketici artık satın alma kararını, kampanyalara ve fiyat beklentisine göre veriyor.

Ekonomim'den Yener Karadeniz'in haberine göre, geçmişte toplu alışveriş ve stoklama eğilimi öne çıkarken, bugün daha düşük tutarlı ama daha sık alışveriş modeli güç kazanıyor. Bu tablo, markaları promosyon yönetimi, fiyatlama stratejisi ve müşteri sadakati alanlarında yeni rekabete zorluyor. 

Capital, Ekonomist ve Start Up dergileri tarafından düzenlenen Uluslararası Ekonomi Zirvesi’nde konuşan Unilever Türkiye Ülke Başkanı Ali Fuat Orhonoğlu, Türk tüketicisinin ekonomik dalgalanmalara karşı geliştirdiği refleksin artık kalıcı bir davranış biçimine dönüştüğünü söyledi. “Dayanıklılık artık Türk insanının göbek adı olmuş durumda” diyen Orhonoğlu, tüketicinin koşullara göre hızla adapte olduğunu vurguladı.

Faiz oranlarının alışveriş tercihlerini doğrudan etkilediğini belirten Orhonoğlu, “Tüketici faizler yüksekse başka bir alışveriş biçimi uyguluyor, faizler düşükse başka bir alışveriş biçimi uyguluyor. Ama rasyonellikten uzaklaşmıyor” dedi. Yüksek faiz ve enflasyondaki düşüş eğiliminin pandemi döneminde artan stoklama alışverişini azalttığını ifade eden Orhonoğlu, tüketicinin artık daha sık ancak daha düşük tutarlı alışveriş yaptığını söyledi. Alım gücündeki baskının da bu değişimi hızlandırdığını kaydeden Orhonoğlu, promosyon hassasiyetinin belirgin şekilde arttığını vurguladı. Orhonoğlu, “Eskiden promosyon aramak için mağaza değiştirerek alışveriş yapanların oranı yüzde 21’di, şimdi yüzde 42’ye çıktı. Biz bunu kendi promosyon verilerimizde de görüyoruz” diye konuştu.

Yapay zeka  e-ihracatta kuralları değiştirdi

Trendyol Grubu CEO’su Erdem İnan ise e-ticaret ve e-ihracatta yapay zekanın oyunun kurallarını değiştirdiğini söyledi. Dil bariyerlerinin kalkmasında yapay zekanın önemli rol oynadığını belirten İnan, günde 200’den fazla ürünün 35 ülkeye gönderildiğini açıkladı. Trendyol platformunda 40 milyon farklı ürünün üç farklı lojistik modelle 35 ülkeye ulaştırıldığını kaydeden İnan, ortalama bir satıcının haftada 50-60 saatlik iş yükü bulunduğunu ifade etti.

Teknoloji artık nakit akışının parçası

Migros Genel Müdürü Mustafa Murat Bartın da perakendede teknoloji yatırımlarının yalnızca verimlilik değil, finansal sürdürülebilirlik açısından da kritik hale geldiğini söyledi. EBITDA ve kardan daha önemli göstergenin nakit akışı olduğunu belirten Bartın, teknolojiyi bu hedefle kullandıklarını dile getirdi. Elektronik etiket uygulamasını örnek gösteren Bartın, Migros’un bu sistemi ilk kez 1996’da yüksek enflasyon döneminde kullandığını, son dört yılda yeniden hız verdiklerini belirtti. Şirketin 800 mağazada elektronik etikete geçerek 4 milyon liralık kâğıt tasarrufu sağladığını söyledi.

Yeni tüketici daha yaşlı, yalnız ve hareketli

Ipsos Türkiye CEO’su Sidar Gedik ise Türkiye’nin hızla yaşlanan toplumlar sınıfına girdiğine dikkat çekti. Son 10 yılda tek başına yaşayanların oranında yüzde 7 artış yaşandığını ve 1,5 milyon kişinin yalnız yaşadığını belirten Gedik, hane yapısındaki değişimin tüketim alışkanlıklarını da dönüştürdüğünü söyledi. Önümüzdeki dönemde göçün de talep yapısını belirleyecek ana unsurlardan biri olacağını ifade eden Gedik, geleceğin tüketicisinin daha yaşlı, daha yalnız ve doğduğu ülkenin dışında yaşayan bireylerden oluşabileceğini kaydetti. Uzmanlara göre bu dönüşüm, perakendede ürün çeşitliliğinden mağaza formatına kadar birçok alanı yeniden şekillendirecek.