Türkiye’de 2026 yılında uygulanacak doğal gaz sistem kullanım bedelleri, enerji faturalarında adaletsizliği bir kez daha gözler önüne serdi. İGDAŞ, BaşkentGaz, İzmirGaz, ENERYA Antalya ve PALEN Erzurum’un açıkladığı tarifelere göre, düşük tüketim kademelerinde sistem kullanım bedelleri katlanarak artarken, yüksek tüketim yapan büyük sanayi işletmeleri ciddi biçimde avantajlı konuma getirildi.

Tarifelere göre yıllık 0-100 bin Standart Metreküp (Sm³) doğal gaz tüketen aboneler (haneler) en yüksek bedellerle karşı karşıya kaldı. Bu kademede sistem kullanım bedeli (metreküp başına) ENERYA Antalya’da 5.21 TL’ye, PALEN Erzurum’da 4.87 TL’ye, İzmir’de ise 3.77 TL’ye kadar çıkıyor. İstanbul’da İGDAŞ tarifesi görece düşük görünse de 2.15 TL’lik bedel için önemli bir maliyet oluşturuyor.

Milyonlarca tüketiciye yüksek bedel

Tüketim arttıkça tablo tersine dönüyor. Yıllık 100 milyon Sm³ ve üzeri doğal gaz tüketen abonelerde (sanayi tüketimi) sistem kullanım bedelleri 0.09-0.21 TL aralığına kadar düşüyor. Bu kademede en düşük bedel BaşkentGaz bölgesinde uygulanırken, büyük sanayi işletmeleri neredeyse sembolik düzeyde bir sistem kullanım bedeli ödüyor.

İlden ile fark artıyor

Aynı tüketim miktarında şehirler arasında oluşan farklar da dikkat çekici. Antalya ve Erzurum’daki bir işletme, İstanbul’daki muadiliyle karşılaştırıldığında 2 ila 2.5 kata varan sistem kullanım bedeli ödemek zorunda kalıyor. Bu durum, enerji maliyetleri üzerinden bölgesel ve sınıfsal bir eşitsizlik yaratıyor.

Mevcut tarife yapısı, haneler, küçük ve orta ölçekli işletmeler ile ticarethaneler aleyhine işlerken, yüksek tüketimli büyük sanayiyi açık biçimde kolluyor. Enerji maliyetlerinin zaten ağır bir yük haline geldiği koşullarda, sistem kullanım bedellerindeki bu kademeli yapı “Çok tüketene indirim, az tüketene ceza” anlayışını pekiştiriyor.

Doğal gaz tarifeleri, enerji politikalarının piyasa ve büyük sermaye lehine şekillendiğini bir kez daha ortaya koyarken, tüketiciler ve küçük işletmeler artan maliyetlerin baskısı altında kalmaya devam ediyor.

Tüketici, büyük sanayiye göre kaç kat fazla sistem kullanım bedeli ödüyor?

İGDAŞ (İstanbul)

•    Tüketici (Kademe 1): 2.15 TL
•    Büyük sanayi (Kademe 5): 0.113 TL
•    Tüketici, sanayiden yaklaşık 19 kat fazla ödüyor.

BaşkentGaz (Ankara)

•    Tüketici: 3.00 TL
•    Büyük sanayi: 0.09 TL
•    Tüketici, sanayiden yaklaşık 31 kat fazla ödüyor.

İzmir (İzmirGaz)

•    Tüketici: 3.77 TL
•    Büyük sanayi: 0.13 TL
•    Tüketici, sanayiden yaklaşık 27 kat fazla ödüyor.

ENERYA (Antalya)

•    Tüketici: 5.21 TL
•    Büyük sanayi: 0.10 TL
•    Tüketici, sanayiden yaklaşık 49 kat fazla ödüyor.

PALEN (Erzurum)

•    Tüketici: 4.87 TL
•    Büyük sanayi: 0.21 TL
•    Tüketici, sanayiden yaklaşık 23 kat fazla ödüyor.

(Ekonomi Servisi)