Evrensel'den Uğur Cevher Zengin'nin haberine göre, Türkiye’de son yıllarda vergi gelirleri, orta vadeli program (OVP) hedeflerinin oldukça üzerinde bir artış gösterdi. Ancak buna rağmen, vergilerin gayrisafi yurt içi hasılaya (GSYH) oranı olan vergi yükü, programda öngörülen seviyelere ulaşamadı. İktidarın hazırladığı yeni OVP’de vergilerin milli gelire oranı artırıldı. İktidar programına göre yurttaşlardan daha fazla vergi toplamak hedefleniyor.

Orta vadeli programda (OVP) yıllara göre belirlenen vergi geliri hedefleri, iktidarın bütçe ve vergi politikalarının gerçekliğini bir kez daha ortaya koydu. Hedefler ile gerçekleşen rakamlar arasındaki makas, özellikle 2024’ten itibaren dramatik şekilde açıldı.

• 2023 yılında hedeflenen vergi geliri 3 trilyon 244 milyar TL iken, gerçekleşen gelir bunun çok üzerinde 4 trilyon 500 milyar TL oldu. Hedefe göre yüzde 38,7 daha fazla vergi toplandı.
• 2024 yılı hedefi 4 trilyon 86 milyar TL olarak belirlenmişti. Ancak yıl sonunda gerçekleşen rakam 7 trilyon 305 milyar TL’ye ulaştı. Bu da hedefin yüzde 78,8 üzerinde bir gerçekleşmeye işaret ediyor.
• 2025 için hedeflenen vergi geliri 4 trilyon 780 milyar TL. Buna karşın planlamalara göre gerçek rakamın 11 trilyon 138 milyar TL olacağı öngörülüyor. Bu da hedefin yüzde 132,9 üzerinde bir artış demek.

Rakamlar, hükümetin vergide açıkladığı hedeflerin tutmadığını, bütçe açığının büyük ölçüde emekçilerin sırtına yüklenen vergilerle kapatıldığını gösterdi. Özellikle dolaylı vergilerdeki artış, geniş halk kesimlerinin yaşam maliyetlerini daha da ağırlaştırıyor.

Vergi yükü hedefi tutturulamadı

Vergi gelirlerindeki bu yüksek nominal artışa rağmen, ekonominin büyüklüğüne oranla vergi yükü planlanan seviyelerin gerisinde kaldı.

2023 OVP’sine göre, 2024 ve 2025 yıllarında vergilerin GSYH’ye oranının yüzde 17,4 olması hedefleniyordu. Ancak gerçekleşmeler ve güncel tahminler, bu oranın yüzde 16,82 seviyesinde kalacağını gösterdi. Benzer bir durum 2023 yılı için de yaşanmış, yüzde 17,4 olan hedef, yüzde 17,12 gerçekleşme ile karşılanmıştı.

Önümüzdeki dönem hedefleri yükseltiliyor

Gerçekleşmeler ışığında, yeni dönem OVP hedefleri de revize edildi. 2023 programında 2025 için yüzde 17,4 olan vergi yükü hedefi, 2024 programında 2026 için yüzde 18,1, 2027 için yüzde 18,2 ve 2028 için yüzde 18,3 olarak güncellendi. Bu, hükümetin, vergi idaresini iyileştirerek ve tabanı genişleterek vergi hasılatını daha fazla artırma hedefinde olduğunu gösteriyor.

Türkiye’de yüksek enflasyon ortamında nominal vergi gelirleri beklenenin çok üzerinde seyrederken, vergi yükünün istenen seviyelere çıkarılması için ekonomideki nominal büyümenin ötesinde yeni vergiler salınması gerekiyor. İktidarın ‘mali disiplini’ gerekçesiyle vergi yükünü artırmaya yönelik hamlelerinin devam etmesi bekleniyor.