Adana – TMMOB Ziraat Mühendisleri Odası Adana Şube Başkanı Ahencan Tayakısı ile CHP Adana Milletvekili Ayhan Barut, tarım sektöründeki sert daralmaya dikkat çekerek hem üreticinin hem de ülkenin giderek büyüyen bir gıda kriziyle karşı karşıya olduğuna dikkat çekti.

ZMO’dan “Çiftçi batarken son hasat” uyarısı

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, geçtiğimiz günlerde Türkiye’nin resmi büyüme verilerini açıklarken tarım sektörünün yılının üçüncü çeyreğindeki daralmasını  “yüzde 12,7 oranında negatif büyüme” olarak ifade etti. “Tarım bitti” tepkileri ile karşılanan “negatif büyüme” açıklaması sosyal medya platformlarında da “laf oyunlarıyla gerçek sorunların üzeri kapatılıyor” gibi eleştirilerle karşılaştı.

Ziraat Mühendisleri Odası (ZMO) Adana Şubesi, tarımdaki daralmanın boyutlarını değerlendirmek için “Çiftçi batarken son hasat” başlıklı bir basın toplantısı düzenledi. Toplantıya CHP Adana Milletvekili Ayhan Barut, TMMOB yöneticileri, Ziraatçiler Derneği Başkanı Kadir Özlem ve çok sayıda ziraat mühendisi katıldı. Toplantıda konuşan ZMO Adana Şube Başkanı Ahencan Tayakısı, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz’ın “tarım sektörü eksi yönde %12,7 büyüdü” sözlerinin, tarımdaki krizin resmi bir itirafı olduğunu söyledi.

Üretimde sert düşüş: Tahıllarda yüzde 12,4 gerileme

Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı verilerine göre tarım sektörünün 2025’in ikinci çeyreğinde yüzde 3,5 daraldığını belirten Tayakısı, tahıllarda üretimin yüzde 10,4, buğdayda yüzde 13,9, arpada ise yüzde 25,9 azalmasının gıda güvencesi açısından büyük risk oluşturduğunu kaydetti.
Meyve grubundaki yüzde 30’u aşan üretim kaybının ise ihracat açısından ciddi bir tehdit olduğunu vurguladı.

Girdi maliyetleri üreticiyi tarımdan uzaklaştırıyor

İklim koşullarının ötesinde yıllardır çözülemeyen yapısal sorunların üretim kaybını derinleştirdiğini ifade eden Tayakısı, Gübre, mazot, yem ve bitki koruma ürünlerindeki yüksek fiyat artışlarının küçük ve orta ölçekli üreticiyi tarımdan kopardığını aktardı. 2019’dan bu yana 1 ton buğdayla alınabilen gübre miktarının yarıya düşmesi, girdi krizinin en çarpıcı göstergelerinden biri olarak öne çıkarken Tayakısı, tarımsal desteklerin reel olarak %25 azaldığını, milli gelir içindeki payının ise yasal zorunluluk olan %1’den %0,24’e gerilediğini söyledi.

Üretici borcu 1 trilyon 150 milyar TL, Fatura tüm topluma kesilecek

Destek alamayan üreticilerin bankalara olan borcunun 1 trilyon 150 milyar lirayla rekor düzeye ulaştığını dile getiren Tayakısı, üretimdeki düşüşün faturasının yalnızca çiftçiye değil, tüm topluma yansıyacağını belirtti. Tarımın stratejik bir sektör olduğunu hatırlatan Tayakısı, üretim planlamasının bilimsel temelde yapılması ve mazot, gübre, sulama desteklerinin zamanında verilmesi gerektiğini vurguladı.

Barut: “Tarım desteklenmiyor, köstekleniyor”

Toplantıda konuşan CHP Adana Milletvekili ve Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu Üyesi Ayhan Barut, Türkiye’de tarımın desteklenmek bir yana, bilinçli olarak piyasanın insafına terk edildiğini söyledi. Barut, tüm sektörler büyürken tarımın %12,7 küçülmesinin büyük bir tehlike olduğunu belirterek, bunun üreticiyi ve tarıma bağlı tüm esnafı ağır bir krize sürüklediğini söyledi.

Yasal zorunluluk: %1 destek, gerçek durum: %0,2

Tarım Kanunu’na göre milli gelirin %1’inin tarıma destek olarak ayrılması gerektiğini hatırlatan Barut, ancak bütçede bu oranın beşte biri kadar, yani %0,2’sinin ayrıldığını ifade etti.
“Tarımın hakkı 773 milyar lirayken verilen destek sadece 168 milyar” dedi.

“Üreten zararına, tüketen pahalıya…”

Barut, birçok üründe maliyetin çok altında fiyatlarla satış yapıldığını belirterek şu örnekleri verdi, “Mandalina, maliyeti 8–10 TL, satış 1–2 TL; pamuk maliyet 30 TL, üreticinin eline geçen 25 TL; karpuz, soğan, patates tarlada çürümeye terk edildi”

Barut, enflasyonla mücadelenin çiftçi üzerinden yürütüldüğünü, bunun sürdürülemez olduğunu belirterek şunları söyledi, “En büyük sorunumuz gıda güvenliği. Üretemezsek başka ülkelerin boyunduruğu altına gireriz. 2002’de 2,8 milyon olan çiftçi sayısı bugün 700 bine düştü. Çiftçi yaşı ise 58’e yükseldi. Genç çiftçi kalmadı, çiftçi aileleri artık çocuklarını çiftçiyle evlendirmek istemiyor” dedi.

Barut, tarımın korunması ve desteklenmesi gereken stratejik bir sektör olduğunu belirterek, Meclis’te bu doğrultuda mücadele etmeye devam edeceğini söyledi.