Yıl boyunca kesintisiz çalışan işçiler için dinlenme hakkı anayasal ve yasal bir güvencedir. Peki yıllık ücretli izin hakkı nasıl kazanılır, kaç gündür ve hangi kurallara tabidir? Ekmek ve Gül'de Av. Devrim Avcu yazdı.

Çalışma yaşamında işçilerin beden ve ruh sağlığını koruyabilmesi için en temel haklardan biri olan yıllık ücretli izin hakkı, 4857 sayılı İş Kanunu ile güvence altına alınmıştır. Anayasa’nın 50. maddesinde de açıkça belirtildiği üzere "Dinlenmek çalışanların hakkıdır." Bu hak, işçi ile işveren arasında yapılan sözleşmelerle dahi ortadan kaldırılamaz veya devredilemez.

1. Yıllık İzin Hakkı Ne Zaman Kazanılır?

Bir işyerinde işe başladığınız günden itibaren en az 1 yıl (deneme süresi dahil) çalışmış olmanız durumunda yıllık ücretli izin hakkınız doğar. Niteliklerinden ötürü bir yıldan az süren mevsimlik veya kampanya işlerinde çalışanlar hakkında ise yıllık ücretli izinlere ilişkin hükümler uygulanmaz.

2. Kıdeme Göre Yıllık İzin Süreleri Kaç Gündür?

4857 sayılı İş Kanunu’nun 53. maddesine göre işyerindeki hizmet sürenize (kıdeminize) bağlı olarak verilmesi gereken asgari izin süreleri şöyledir:

• 1 yıldan 5 yıla kadar (5 yıl dahil) olanlar: En az 14 gün

• 5 yıldan fazla 15 yıldan az olanlar: En az 20 gün

• 15 yıl (dahil) ve daha fazla olanlar: En az 26 gün

Önemli İstisnalar:

• 18 yaşından küçük ve 50 yaşından büyük işçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi 20 günden az olamaz.

• Yer altı işlerinde çalışan işçilerin yıllık ücretli izin süreleri dörder gün artırılarak uygulanır.

3. Yıllık İzin Kullanımına Dair Temel Esaslar

• Bölünme Şartı: Yıllık izin tarafların anlaşmasıyla bir bölümü 10 günden az olmamak üzere bölümler halinde kullanılabilir.

• Hafta Tatili ve Genel Tatiller: Yıllık izin süresine denk gelen hafta tatili (pazar günü vb.) ile ulusal bayram ve genel tatil günleri izin süresinden sayılmaz; izin günlerine ilave edilir.

• Ücret Hakkı: İşveren, yıllık izin süresine ait ücreti işçi izne başlamadan önce peşin olarak ödemek veya avans olarak vermek zorundadır.

• Paraya Çevrilemezlik: Çalışma devam ettiği sürece yıllık izin hakkı paraya çevrilemez, "ücretini vereyim izin kullanma" teklifi yasal değildir. İzin ancak iş sözleşmesi sona erdiğinde kullanılmamış günler için ücrete dönüşür ve son ücret üzerinden ödenir.

• Yol İzni: İznini işyerinin bulunduğu kurulduğu yerden başka bir ilde geçirecek olan işçilere, belgelemeleri koşuluyla isteği üzerine toplam 4 güne kadar ücretsiz yol izni verilmesi zorunludur.