Özer Akdemir
ozerakdemir@gmail.com

Sivas’ın Zara ilçesine bağlı Bolucan ve Söğütözü köyleri sınırları içinde Hem Grup Madencilik’e ait kömür ocağında patlama meydana geldi. Yaşanan olayda 1 işçi yaşamını yitirdi, 2 işçi ise yaralandı. 

2009 yılında “ÇED Gerekli Değildir” kararı ile çalışmaya başlayan madenin 2014, 2020 ve 2024 yıllında kapasite artış talebi için de ÇED’e gerek görülmüyor. Şirket son başvurusunda üretim kapasitesini 2.5 milyon tona çıkarmak istiyor. Ayrıca Sivas’ın Zara ilçesinde bulunan maden ocağı için istenen izinde adresi Van’ın Erciş ilçesi veriliyor! Bu bile maden ile ilgili hazırlanan Proje Tanıtım Dosyası’nın ne kadar üstünkörü, kopyala yapıştır yapıldığını gösteriyor. 

Madenin açılmasından kapasite arttırma sürecine kadar birçok usulsüz süreç işletilirken madende sigortasız işçi çalıştırılıyor. Patlamada yaşamını yitiren ve yaralanan işçiler de sigortasız ve kaçak çalıştırılan işçiler.

İşçiler İran’ın Hoy şehrinden gelmişler

Patlamada ölen ve yaralanan iki işçi İran asıllı. 19 Mayıs’ta İran’ın Hoy şehrinden çalışmak için gelen ve yaşamını yitiren İranlı işçi Ali Rıza Nesirzade 48 yaşında 3 çocuk babası. Yaralı kurtulanlardan Tarokh Ghanbari ise daha 17 yaşında çocuk işçi. Yaralı kurtulan Hassan Yousefi'nin ise üniversitede hastanesinde tedavisi sürüyor ancak durumunun kritik olduğu söyleniyor.

Patlamanın olduğu yerdeki işçileri alıp hastaneye götüren kişi de İranlı bir arkadaşları. Süreci sorduğumuz Ali Babayi, “İşverenler bunları hastaneye bırakıp kaçmışlar. Hastaneye bunların işlemlerini yaptıktan sonra polise haber verdim ve bunları yakaladılar” diyor.

“Patron yaralı işçileri bırakıp kaçtı”

3 işçinin geçen hafta çalışmak için İran’dan Sivas’a geldiğini söyleyen Ali Babayi, olayı şöyle anlatıyor; “Şirket ‘sizin sigortanızı, her şeyinizi yaptık’ diye bunları çağırmış ama yalan söylemişler. Taşlaşmış beyaz barutu kazdırmışlar neyse artık o maddenin adı onu kazdırmışlar işçilere parçalatmışlar. O arada o bölgede çalışan bir kepçenin motor ısısından patlamış bu madde. Ben arkadaşları görmek için oradaydım. Patlama olunca arkadaşları hastaneye ben götürdüm. İşverenler de geldi ama işçileri hastaneye bırakıp kaçtılar. Bunun üzerine ben oradaki p0olislere durumu anlattım. Polisler bu kişileri buldular sonradan. Arkadaşlara bu madde patlayıcı falan dememiş kimse.”

İranlı Muhammed Ali Nesirzade ölen işçinin amcasının oğlu. “Bu olayı duyduktan sonra İran'dan çıktık sabah Van'a geldik, 4'te cenazeyi alıp götüreceğiz” dedi.

“Kardeşime sigortanız yapıldı, gelin demişler”

Hassan Yousefi'nin ağabeyi Abdullah Yusufi ise, “İşveren sigortanızı yaptık çalışma izninizi aldık demiş telefonda gelin hemen başlayın demiş sigorta yapılmamış çalışma izni yok üç ay kardeşimin hastanede kalması gerekiyor hastane giderleri yüzüne estetik kim yaptıracak belli değil, yanıkları çok” diye konuştu. Olaya ilişkin de “Patlayıcı beyaz madde katılaşmış şirket kırım ve kepçeye koyun patlatmaya götüreceğiz demiş kepçenin ucu değince sürtünmeden dolayı patlamış” dedi.

Valilik olayın tam nerede olduğunu bile bilmiyor!

Olayın ardından açıklama yapan Sivas Valiliği “Resmi olarak faaliyette olmayan bir kömür ocağına ait işletme” olarak tanımlıyor. Maden ocağına karşı köylüler tarafından açılan davanın avukatı Av. Abidin Tatlıpınar işletmenin kapasite arttırımları ile birlikte yıllardır çalıştığını belirtirlerken, son olarak kasım ayında havanın soğuması ile çalışmalara ara verildiğini, o15 gün kadar da çalışmaların yeniden başladığını köylüler tarafından aktarıldığını söyledi.

Tatlıpınar gazetemize şunları anlattı: “Valilik açıklamasında pek çok hata var. Nedeni belli olmayan patlama diyor, nedeni belli. Yangın diyor, yangın yok. Biz keşfe gittiğimizde de orada o iş makineleri vardı. Çevre İl Müdürlüğünün elamanları da keşifteydi. Kardere köyü yanık mezrası diyor valilik açıklamasında, yanık mezrası Söğütözü köyüne bağlı. Valilik daha mezranın hangi köye bağlı olduğunu tespit edememiş. Sivas İdare Mahkemesi de 5 Mayıs 2025’te keşif yaptı. Şimdi bilirkişi raporunu bekliyoruz. Ama buradaki kömür madeni için 2009’da, 2014, 2020’de ÇED Gerekli Değildir kararı alınmış. Ama biz 2024’te son alınan ÇED Gerekli Değildir kararına dava açtık. Bir hafta önce yeniden çalışmaya başlamış. Kacak mı değil mi bilemiyoruz ama ÇED Gerekli Değildir kararı var ve yürütme durdurma talebimiz hakkında ise mahkeme bilirkişi raporundan sonra karar verecek” diye konuştu.

Kömür ocağı köylerin su kaynaklarının üzerinde

Sivas’ın Zara İlçesi Bolucan Ve Söğütözü Köyleri yakınlarında işletilen madene verilen ÇED Gerekli Değildir kararına karşı iki köyden toplam 7 yurttaş tarafından dava açılmış. Sivas İdare Mahkemesi’ne yürütmeyi durdurma talebiyle Eylül 2024 tarihinde açılan davada proje sahibi Hemgrup Mad. Tic. A.Ş’nin 1.393,01 hektarlık işletme ruhsat alanı içinde yıllık toplam 600.000 ton kapasite yapılan kömür ocağına verilen iznin iptali isteniyor. ÇED alanı Yozgat-Sivas-Kayseri 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planına göre tarım arazisi ve orman alanı vasıflarında bulunuyor. Açık ocak işletme alanına en yakın yerleşim yeri; alanın yaklaşık 445 m kuzeybatısında Bolucan Köyüne bağlı hane. Yeraltı ocağı işletmesi kapsamında kullanılacak galeri girişleri dikkate alındığında ise Galeri-1 giriş alanına en yakın yapı ise alanın yaklaşık 310 m doğusunda; Galeri-2 giriş alanına en yakın yapı da alanın yaklaşık 770 m güneybatısında kalıyor. Yanık Mahallesi’ne ait yerleşim yerleri yeraltı ocak işletmesinin ÇED alanı içerisinde kalıyor. 

Pek çok koruma altında olan tür var

Madenin proje tanıtım dosyasında 300 bin ton yıl kapasiteli yeraltı işletmesinde patlayıcı kullanılmayacağı, yine 300 bin ton/yıl kapasiteli açık ocakta ise patlayıcı kullanılacağı belirtilmiş. Madene açılan davanın dilekçesinde proje sahasında bulunan kaynak ve derelerin PTD’de yok sayıldığı dile getiriliyor. Dilekçede, “Bu bölgedeki madencilik faaliyeti başta Bolucan Köyü , Bolucan Köyü Bertolar mezrası ,Çoğu Mezrası, Soğütözü köyü Yanık Mezrası olmak üzere pek çok köyün su kaynakları ile Hamo Tuzlasını doğrudan olumsuz olarak etkilenmektedir. Yanık Köyünün içme suyu projenin bulunduğu bölgeden gelmektedir” deniliyor. Dilekçede ayrıca proje sahası ve çevresinde dağ kekiği, kuşburnu, karamuk , kenger v.b pek çok bitki türü bulunduğu, Yine bölgede Vaşak, Boz Ayı, Yaban keçisi v.b pek çok nesli tükenmekte ve koruma altında bulunan hayvan türünün yaşadığı belirtiliyor.