Dilovası'nda fason parfüm dolum ve paketleme işi yapılan atölyede meydana gelen yangında 3'ü çocuk yaşta 6 kadın ve 1 erkek işçi hayatını kaybetmişti. Ravive Kozmetik A. Ş.' ye ait atölyede başta Lider Kozmetik'e ait ürünler olmak üzere; Zara, Victoria Screet gibi ünlü markaların merdiven altı ürünlerinin de üretildiği öğrenilmişti.

Kozmetik sektöründeki fason zincirinin temel motivasyonu maliyetlerin düşürülmesi. Private label da denen bu tedarik zincirinde belirli markalar kozmetik firmalarına kendi etiketlerinin basıldığı kozmetik ürünlerinin üretimini yaptırıyor. Dilovası örneğinde olduğu gibi bu firmalarda daha küçük atölyelere iş veriyor. Böylelikle merdiven altı atölyelerde kayıt dışı, iş güvenliği önlemi olmadan ve günlüğü 600-1000 TL arasındaki işçilik maliyetiyle yüksek kar garanti ediliyor. Dilovası Organize Sanayi Bölgesi'nde, Gebze Ticaret Odası yönetiminde yer alan Nail Köse'nin sahibi olduğu, yaklaşık 350 işçinin çalıştığı Lider Kozmetik fabrikasının 2024 yılında karını 33 kat büyüttüğü görülüyor. Lider Kozmetik internet sitesinde kendi markalarının yanı sıra "Müşteri odaklı fason üretim departmanları sayesinde" yerel ve global ölçekli üretiminin sürdürdüğü de belirtiliyor.

Yangından sağ kurtulan işçiler de daha önce bu atölyede çalışmış olanlar da burada çalıştıkları süre boyunca kapağı bozuk, etiketi yanlış basılmış; yani defolu olan ürünlerin kendilerine verildiğini anlatmıştı. Bu defolu ürünler içerisinde BİM ve A101 gibi zincir marketlerde satılan Lider Kozmetik'e ait olan Repute marka parfüm, Rebul Kozmetik etiketli Silver Rose Kolonya, LCW mağazalarında satılan ve Kiva Kozmetik etiketli çocuk parfümleri de işçilerin dolum ve paketlemesini yaptığı ürünler arasında bulunuyor.

Yangının ardından Lider Kozmetik firması tarafından yapılan açıklamada "Yaşanan bu üzücü olay bölgemizde gerçekleşmiş olmakla birlikte, firmamızla herhangi bir bağlantısı bulunmamaktadır" ifadeleri yer alsa da görüştüğümüz işçiler "Lider Kozmetik'e üretim yapıyorduk bunu herkes biliyor. Bu size gösterdiğimiz ürünlerin arkasında da yazıyor zaten, belki diğer markaların ürünlerini de Lider üretiyor ama dolumunu bizlere yaptırıyordu. Biz çalışırken firmalardan geliyorlardı, patronla görüşüp zaman zamanda çalıştığımız masaya uğrayıp kontrol edip gidiyorlardı" diye anlattı.

Bir süre önce Lider Kozmetik'te çalışmış olan ve görüştüğümüz bir kadın işçi ise "Lider Kozmetik'te çalışırken işleri yetiştiremediğimizde fason atölyelere üretim için malzeme gönderiyorduk. Bu malzemelerin yüklemesini de biz yapıyorduk. Tabi kaç tane böyle atölye var bilmiyorum" dedi.

İşyerine dava açmış olduğunu belirten kadın işçi Lider Kozmetik'te çalışırken yaşadıklarını şöyle anlattı "Burası işçilerin sağlığını güvenliğini değil de sadece kendi karını düşünen bir işyeri. Ben burada çalışırken gerekli önlemler alınmadığı için iş kazası geçirdim, başka bir arkadaşımın parmağı koptu. Zorla, tehditle mesaiye getiriliyorduk, ücretler asgari ücret, verdikleri bir market kartı onun dışında başka hiçbir şey yok. Yaşadığımız sorunları anlatmak için 170'i aradım ama hiçbir sonuç alamadım. Burada çalışanların neredeyse tamamı kadın işçiler ve çoğu zaman haklarımızı aramayalım diye tehdit edildik. Benimle birlikte aynı sorunları yaşayan hala mahkemesi devam eden arkadaşlarım var. İstiyorlar ki insanlar yaşadığı mağduriyeti dile getirmesin, hakkını aramasın" diye anlattı.

Konuyla ilgili sorularımızı iletmek için Lider Kozmetik A.Ş.'nin Dilovası'ndaki fabrikasındaki yetkililere ulaşamazken, İstanbul'da bulunan merkez ofisini aradığımızda yönetici olduğunu belirten fakat soyadını ve şirketteki görevini paylaşmayan Çiğdem Hanım ise "Bizim bir ilgimiz yok, olay Dilovası'nda yaşanmış burayı aramanızın anlamı yok. Haber yapılmasını istemiyoruz sorulara cevap vermeyeceğiz" dedi.

Sorularımızı yazılı olarak ilettiğimiz Rebul Kozmetik'ten herhangi bir cevap gelmezken, Kiva Kozmetik'e ise ulaşamadık.

Ravive Kozmetik A. Ş.'ye ait internet sitesinde kozmetik firmalarının neden fason üretimi tercih etmesi gerektiği de açıkça belirtilmiş; düşük maliyet, sermayeden tasarruf, ucuz işçilik kısacası bol kazanç, ölümüne çalışma. Firmanın internet sitesinde "Daha düşük maliyetle yüksek kaliteli ürünler ortaya çıkarmak, Ravive Private Label'in vazgeçilmez işleyişlerinden birisidir. Fason üretim, şirketlerin üretim sürecini kurmak için gereken büyük sermayeden tasarruf etmelerine yardımcı olur. Böylece şirketlerin fason üretim tesislerine ve diğer çeşitli ekipman türlerine büyük miktarda yatırım yapması gerekmez. Ayrıca sabit ücretler ve eğitimle ilgili işgücü maliyetinden de tasarruf sağlanmış olur. Böylelikle konusunda uzman ve yetkinliğe sahip bir ekiple ortaya çıkarılabilecek private label bir kolonya markası, marka bilinirliğini artırırken maliyetlerden tasarruf etmenizi sağlar" ifadeleri yer alıyor.

Petrol-İş Gebze Şube Başkanı Şivan Kırmızıçiçek kozmetik sektörünün kadın emeği sömürüsünün en yaygın olduğu sektörlerden olduğunu belirterek "Biz bunu daha önce Flormar'da da gördük. Aslında ana firma Yves Rocher, Flormar'a üretim yaptırıyordu o da Kosan Kozmetik A.Ş.'ye iş veriyordu. Sektörde ana firmalar sorumluluktan kaçmak, maliyetten kurtulmak için bu fason zincirinden yararlanıyor. Kadın işçilerin ve çocuk işçiliğin yoğunlaştığı, kayıtdışı, merdiven altı yerlerde üretim maliyetinin olabildiğince azaltılmasının önü açılıyor. Flormar'daki sürecimiz de devam ediyor, biz orada yaşadığımız hukuksuzluğu Fransa'daki mahkemelere anlatmak üzere önümüzdeki hafta işçilerle beraber orada olacağız. Sonuç olarak bu sömürü zincirinin, taşeronlaştırmanın, ucuz işçiliğin, güvencesizliğin bitmesi için sendikalaşmak önemli bir adım, işçiler açısından bir güvence. Bu vesileyle sizler aracılığıyla Lider Kozmetik işçilerine de sendikamızla birlikte örgütlü mücadelenin parçası olma çağrımızı da iletmiş olalım" dedi.