TÜM-KÖY-SEN MUDANYA'DAN İNCİR ÜRETİCİSİ İÇİN ALARM: "KÖYLÜNÜN EMEĞİ BEDAVAYA ALINMASIN, ÇÖZÜM İÇİN KAMUOYU VE BİRLİK ŞART"

Tüm Üretici Köylüler Sendikası (Tüm Köy Sen) Mudanya Şubesi, siyah incir üreticilerinin yaşadığı büyük krize, şirketlerin kantar kapatma uygulamalarına ve piyasadaki adil olmayan fiyatlandırmalara dikkat çekmek amacıyla 3 Eylül’de Mütareke Meydanı’nda kapsamlı bir basın açıklaması gerçekleştirdi.

Mudanya ve Bursa genelinde görev yapan iktidar ve muhalefet partilerinden siyasi figürleri, atanmış idarecileri ve yetkilileri göreve çağıran Mudanya Tüm-Köy-Sen Şube Başkanı Mehmet Eker ve üreticiler, amacın yalnızca sorun bildirmek değil; köylerde yapılan saha çalışmalarından çıkan somut çözüm önerilerini tartışmaya açarak güçlü bir kamuoyu baskısı oluşturmak ve kalıcı çözüme ulaşmak olduğunu vurguladı.

İlaç Kalıntısı Bahanesi ve Haksız Cezalandırma

İncir üretiminde yıllardır süregelen ilaç kalıntısı krizine değinen Eker, sendikanın ve dürüst üreticinin bu konudaki tavrının son derece net olduğunu ifade etti:

"İlaç kalıntısı tespit edilen üreticinin malı kesinlikle satın alınmasın. Doğru ve dürüst üretimi teşvik etmek için kalıntı bırakan kişi cezalandırılsın. Ancak mevcut uygulamada, örneğin Eşkel köyümüzde 260 aileden sadece 3’ünün incirinde ilaç kalıntısı çıktığında tüm kantarlar kapatılıyor. 257 dürüst üreticimizin günahsız yere cezalandırılması kabul edilemez."

Eker, tüm köyün mağdur edilerek kantar kapatılmasının hem kurallara uyan üreticiyi bıktırdığını hem de rekolte bolluğu bahanesiyle ürün fiyatlarının bilinçli olarak düşürülmesine zemin hazırladığını belirtti.

Bursa Büyükşehir Belediyesi ve Tarım A.Ş.'ye Çağrı

Kriz anlarında kamusal kurumların piyasayı dengeleme işlevine dikkat çekilen açıklamada, Bursa Büyükşehir Belediyesi bünyesindeki Tarım A.Ş. şirketinin devreye girmesi gerektiği ifade edildi:

• Gerçekçi Sınırlama: Tarım A.Ş.’nin Bursa’daki tüm incir rekoltesini satın almasının beklenmediği ve bunun gerçekçi bir talep olmadığı kabul edilmektedir.
• Kriz Dönemi Müdahalesi: Ancak tıkanma yaşanan ve şirketlerin alım yapmadığı kriz dönemlerinde Tarım A.Ş. piyasaya girerek alım yapmalı, taban fiyat oluşturmalı ve üreticiye nefes aldırmalıdır.
• Uzun Vadeli Pazarlama Planı: Tarım A.Ş.’nin her yıl alım kapasitesini kademeli olarak artırması ve yerel/uluslararası pazarlama stratejileri geliştirerek üreticiyi tüccarın insafına bırakmaması talep edilmektedir.

Coğrafi İşaret İhlali, Fırsatçılık ve 'Bursa Siyahı' Etiketi Usulsüzlüğü

Açıklamada öne çıkan en çarpıcı başlıklardan biri de piyasada yaşanan fiyat uçurumu ve coğrafi işaret (Cİ) suistimalleri oldu.

Bursa Siyah İnciri'nin Özellikleri ve Stratejik Önemi

• Dünyaca Ünlü Kalite: Dış kabuğunun koyu mor/siyah rengi, iri yapısı, yüksek şeker oranı ve uzun raf ömrüyle dünyaca bilinen stratejik bir tarım ürünüdür.
• Coğrafi İşaret Tescili: Bursa Siyah İnciri, Türkiye'de AB'den "Menşe" coğrafi işareti alabilmiş 26 tescilli üründen biridir. Ayrıca Türk Patent ve Marka Kurumu tesciline sahiptir.
• Menşe Statüsünün Hukuki Anlamı: "Menşe" tescili gereği; bir ürünün "Bursa Siyah İnciri" etiketi ve ambalajıyla satılabilmesi için tüm üretim, toplama ve paketleme süreçlerinin kesinlikle Bursa il sınırları içinde gerçekleşmesi şarttır. Bursa sınırları dışında yetişen tek bir incirin dahi bu unvanla satılması hem iç pazarda hem de ihracatta ticari suç teşkil etmektedir.

Piyasadaki Fırsatçılık ve Fiyat Uçurumu

Mehmet Eker, Bursa'daki yerel üretimin tüm talebi karşılayamaması sebebiyle Aydın, Manisa, Mersin, Denizli ve Çanakkale gibi illerden getirilen incirlerin depolanarak hem Türkiye'de hem Avrupa'da "Bursa Siyahı" etiketiyle satıldığını belirterek şu verileri paylaştı:

• Avrupa ve İç Piyasa Satışı: Avrupa pazarlarında tanesi 50 Cent (kilosu yaklaşık 10 Euro) gibi yüksek tutarlara satılan, Türkiye iç pazarında ise kilosu 400 - 500 TL bandında alıcı bulan ürünler, üreticiden komik fiyatlara toplanmaktadır.
• Üretici Alım Fiyatlarındaki Düşüş: Geçen yıl ortalama ihracatlık incir alım fiyatı 110 TL seviyelerindeyken, bu yıl artan girdi maliyetlerine (mazot, gübre, işçilik) rağmen iç piyasada olgun incir 25-30 TL, ihracatlık incir ise ortalama 50-55 TL bandına düşürülmüştür.
• Devam Eden İhracat: Denizli, Aydın ve Afyon bölgelerinden bir ayı aşkın süredir kesintisiz ihracat alımı yapılırken, Bursa'da fiyatların yarı yarıya düşürülmesi ve kantarların kapatılması tamamen fırsatçılıktır.

Günlük Kota Çilesi: Köylerde Komşuyu Komşuya Düşüren 3 Ton Sınırı

Alım yapan şirketlerin ve kooperatiflerin koyduğu günlük 3 tonluk kota uygulamasının köylerde sosyal bir krize dönüştüğü vurgulandı.

Bir köyde günlük incir rekoltesi 14-15 tonu bulurken, alım merkezlerinin 3 tonluk sınır koyması nedeniyle ürününü teslim edemeyen köylülerin kantar başlarında tartıştığı, bu durumun komşular arasında düşmanlığa ve çatışmalara yol açtığı ifade edildi. Mülki idarecilerin ve İl/İlçe Tarım Müdürlüklerinin bu duruma seyirci kalmaması gerektiği belirtildi.

Somut Çözüm Önerisi: MARMARA BİRLİK BÜNYESİNDE İNCİR BİRLİĞİ

Tüm Köy Sen Mudanya Şube Başkanı Mehmet Eker, yaşanan bu dönemsel krizlerin kalıcı olarak çözülmesi için TARİŞ modelini örnek göstererek tarihi bir öneride bulundu.

Neden Marmara Birlik Bünyesinde İncir Birliği?

1. Hazır Altyapı ve Tesis: Marmara Birlik halihazırda kurulmuş, personel, depo ve kurumsal altyapıya sahip dev bir organizasyondur.
2. Hasat Dönemlerinin Uyumlu Olması: İncir hasadı tamamlandıktan yaklaşık 15-20 gün sonra zeytin alım dönemi başlamaktadır. Dolayısıyla alım takvimleri çakışmamakta, tesis ve personel atıl kalmadan kullanılabilmektedir.
3. Güçlü Pazar ve Marka Değeri: Marmara Birlik, hem Türkiye hem de Avrupa pazarında oturmuş dağıtım ağına ve marka gücüne sahiptir.
4. Aynı Üretici Profili: Bölgedeki incir üreticilerinin çok büyük bir kısmı aynı zamanda zeytin üreticisidir ve zaten Marmara Birlik’in doğal ortağıdır.

Eker, yerel ve merkezi siyasi iradenin, Tarım Bakanlığı’nın ve Marmara Birlik Genel Kurulu’nun ortak karar alması durumunda bu birliğin 15 gün içerisinde faaliyete geçebileceğini, böylece önümüzdeki yıllarda üreticinin tüccar kotalarına ve kantar kapatma baskılarına karşı korumasız kalmayacağını ifade etti.

Tüm Köy Sen Mudanya Temsilciliği'nin Öne Çıkardığı 5 Temel Talep

1. Kurunun Yanında Yaş Yanmasın: İlaç kalıntısı tespit edilen üreticinin ürünü kesinlikle alınmasın ve gerekli cezai işlem uygulansın. Ancak 3-5 kişi yüzünden kantar kapatılarak ilaç kullanmayan, temiz üretim yapan tüm köy cezalandırılmamalıdır.
2. Büyükşehir Belediyesi ve Tarım A.Ş. Devreye Girsin: Bursa Büyükşehir Belediyesi, Tarım A.Ş. aracılığıyla piyasaya girerek alım yapmalı ve taban fiyatı dengeleyerek üreticiyi rahatlatmalıdır.
3. Fırsatçılığa Geçit Verilmesin & Coğrafi İşaret Korunsun: İncir bolluğu ve kalıntı iddiaları fırsatçılığa dönüştürülmemeli; başka illerden getirilen incirlerin "Bursa Siyahı" adıyla satılması engellenerek menşe hakları denetlenmelidir.
4. Şirket Kantarları Yeniden Açılmalı: Tarım ve Orman Bakanlığı, mülki idareciler ve bölge milletvekilleri acilen devreye girerek ihracatçı şirketlerin kantar kapatma uygulamasına son vermelidir.
5. Marmara Birlik Bünyesinde İncir Birliği Kurulsun: TARİŞ modelinde olduğu gibi Marmara Birlik çatısı altında acilen İncir Birliği oluşturulmalı ve üreticiye kurumsal güvence sağlanmalıdır.

Açıklamada Söz Alan Üreticiler İsyan Etti: "Ağaçları Kesmeye mi Zorlanıyoruz?"

Tüm Köy Sen Mudanya Şubesi'nin düzenlediği basın açıklamasında, bölge köylerinden gelen incir ve zeytin üreticileri de söz alarak sahada yaşadıkları yakıcı gerçekleri paylaştı. Üreticiler, fahiş maliyetler ve dip yapan alım fiyatları karşısında dayanacak güçlerinin kalmadığını vurguladı.

Üretici Temsilcileri: "Bir Günlük Emek Mazot Parasına Yetmiyor"

Açıklamada konuşan bir üretici, iç piyasada 25 TL, ihracatta ise 50 TL civarında seyreden alım fiyatlarının çiftçiyi açıkça iflasa sürüklediğini belirterek şu hesapla tepkisini dile getirdi:

• İşgücü ve Gelir Çıkmazı: "Bölgede bir kişinin günlük ortalama yevmiyesi veya kazanç beklentisi 2.500 - 3.000 TL bandındayken, bir çiftçinin günde tek başına toplayabildiği incir miktarı en fazla 100 kilogramı buluyor. Kilosu 25 TL’den satılan olgun incirde günlük toplam gelir 2.500 TL dahi etmezken, bunun mazotu, gübresi ve işçiliği nerede?"
• "Yeni İlaç Muhabbeti" Eleştirisi: Üretici, bu yıl aniden devreye sokulan "ilaç kalıntısı" gerekçesinin fiyatları çökertmek için bir bahaneye dönüştürüldüğünü belirterek; "Sabah 05.00’te bahçeye giriyoruz. İhracatlık diyerek ürünün çok azını alıyorlar, kalanı 25 liraya kasayla satmak zorunda kalıyoruz. Mazot pahalılığından bahçeye gidecek halimiz kalmadı" dedi.
• Kota ve Eksper Haksızlığı: Köylere getirilen 1.5 - 2 tonluk kotaların adil dağıtılmadığını, alım yapan eksperlerin önceliği kendi yakınlarına ve kendi mallarına verdiğini iddia eden üreticiler; "Seçim zamanı gelip vaat veren partiler de şirketler de bugün bizi yalnız bıraktı. Amaç inciri dalında bıraktırmak, köylüyü iflas ettirip ağaçları kestirmek mi?" diyerek isyan etti.

25 Yaşındaki Genç Çiftçinin Uyarıları: "Tarım Bitiyor, İthalata Mahkûm Olacağız"

Toplantıda söz alan 25 yaşındaki genç bir çiftçi ise, genç neslin tarımdan tamamen koptuğuna dikkat çekerek yetkililere uyarılarda bulundu:

• Gençler Tarımdan Soğutuluyor: Zeytin ve incirden yıllardır gelir elde edemeyen üreticilerin çocuklarının toprağı terk ettiğini belirten genç çiftçi; "Bizim yaşımızdaki gençler çiftçilikle geçinemeyeceğini gördüğü için şehirlere kaçıyor. Devlet gençleri toprağa teşvik etmek yerine mevcut politikalarla meslekten soğutuyor" ifadelerini kullandı.
• İthalat Senaryosu Uyarısı: Üretim koşullarının bu şekilde devam etmesi halinde gelecekte ihraç edilen ürünlerin bile ithal edilmek zorunda kalacağını vurgulayan genç üretici, tüm siyasi partileri acil önlem almaya çağırdı.
• Kurumlara Sert Tepki: İl/İlçe Tarım Müdürlükleri ve Ziraat Odalarını hedef alan genç çiftçi; "Bu kurumlar çiftçinin yanında durup çözüm üretmek yerine sadece denetim yapıp ceza kesmekle meşgul. Çiftçiyi koruyan somut tek bir icraatları yok" diyerek sözlerini tamamladı.